Klik direct door naar: Frans Moritz Eilenberg, Izak Salomon Hamburger en Elisabeth Hamburger-Placzek, Jacob Simons en Saartje Simons-Soosman, Eliazar de Metz en Amalia de Metz-Frank.
Berichten hierover in de media staan onderaan deze pagina.
Verslag van de plaatsing van zeven Stolpersteine in de Tuinstadwijk
Het was een prachtige voorjaarsdag op deze woensdag 25 februari 2026. Nabestaanden en betrokkenen vanuit Nederland maar ook vanuit het buitenland, onder andere Israël, kwamen naar de Universiteitsbibliotheek. In het Kartini auditorium was gelegenheid voor ontmoeting en daar was een toespraak als welkom van deze middag. Het gezelschap bestond uit zo’n 60 mensen om bij de plaatsing van zeven nieuwe Stolpersteine in Leiden te zijn.
Pieter Schrijnen houdt een toespraak.
“Wij gaan straks de Tuinstadwijk in, en wij zullen samen zeven Stolpersteine plaatsen. We doen dat voor Franz Moritz Eilenberg, voor Izak Salomon Hamburger en Elisabeth Placzek, voor Jacob Simons en Saartje Soosman, voor Eliazar de Metz en Amalia Frank. Zij hoopten hier in Leiden een mooie, veilige woonplek te hebben, om hier gewoon hun leven te kunnen leiden, in vrede. Het mocht niet zo zijn. De bezetters hebben hen geïsoleerd, afgevoerd en vermoord. De terreur van die tijd heeft angst gezaaid in de Nederlandse samenleving. De burgers van Leiden hebben hen niet kunnen beschermen”, aldus Pieter Schrijnen, voorzitter van de werkgroep Stolpersteine, die de toespraak hield.
Pieter sprak ook over nuance en hij haalde een briefwisseling van twee vriendinnen aan. ‘Nuance is volgens Margarith Kleijwegt geen uiting van onzekerheid, maar een uiting van moed’, zo haalde Pieter haar aan. De volledige toespraak is terug te lezen via deze aparte pagina.
Hartelijk bedankt werd Bart van der Steen van de Universiteitsbibliotheek voor de gastvrijheid. Ook de gemeente Leiden, onze stratenmakers Hennie en Wout, en de Leidse Rotary ‘Hands on’ groep die met het vervoer van een aantal mensen hielp, werden hartelijk bedankt.
De zeven fotolijstjes, waarvan één leeg lijstje omdat van één persoon geen foto is gevonden.
Rond 13.45 vertrok het gezelschap, waaronder ook huidige bewoners en een afvaardiging van de wijkvereniging van de Tuinstadwijk, naar het eerste adres. Het was een wandeling van zo’n 20 minuten door een mooi stukje Leiden. Het eerste adres was Schelpenkade 59, daar had Franz Moritz Eilenberg gewoond als student aan de Leidse Instrumentenmakerschool. Van hem is geen foto gevonden dus er stond een leeg fotolijstje met zijn naam.
Zijn steen werd geplaatst door Stef Vink, directeur van Leidse Instrumentmakers School. Franz woonde destijds op nummer 59a maar dit is later samengevoegd met nummer 59.
Stef Vink kijkt hoe de stratenmakers Wout en Hennie de steen met cement vastmaken, nadat hij daarvoor de steen voor Franz symbolisch had geplaatst.
Lees meer over Franz Moritz Eilenberg en bekijk extra foto’s op de speciale pagina over hem.
Het tweede adres is de Magdalena Moonstraat, nummer 36. Hier woonden Izak Salomon Hamburger en Elisabeth Hamburger-Placzek.
Hun nichtje Marjola de Vries plaatste de twee stenen voor hen, samen met Gé Vaartjes. Gé Vaartjes schreef een biografie over de broer van Izak (namelijk Herman de Man) en hield daarna de toespraak.
Marjola plaatst de Stolpersteine voor haar oom en tante.
Lees meer over Izak en Elsa Hamburger-Placzek en bekijk extra foto’s op de speciale pagina over hen.
Het derde adres van deze dag betreft Pieter de La Courtstraat 62. Hier werden twee Stolpersteine geplaatst voor Jacob Simons en Saartje Simons-Soosman. Hun kleinzoon Menachem Philipson was met een groepje familieleden hiervoor uit Israël overgekomen naar Nederland. Hij plaatste hun stenen en hield een toespraak. Een aantal andere familieleden legden de bloemen en iedereen legde er steentjes bij.
Speciaal bij deze steenplaatsing was dat er eerst nog wat zand uit Gees onder de stenen werd gestrooid. Jacob en Saartje hadden een groot deel van hun leven in het Drentse Gees gewoond en Jan Pier Cleveringa, die een boekje over deze familie schreef, had dit zand meegenomen van de kleine Joodse begraafplaats uit Gees.
Menachem Philipson houdt een toespraak ter gelegenheid van de Stolpersteine voor zijn grootouders.
Het laatste adres op deze dag is Lammenschansweg 41. Twee Stolpersteine zijn gemaakt voor Eliazar de Metz en Amalia de Metz-Frank en deze werden door twee werkgroepleden van de stichting geplaatst. De toespraak werd gehouden door hun nichtje Hannemien de Metz.
Hannemien de Metz spreekt over haar oom en tante.
Daarna was er bijna een einde gekomen aan de vier plaatsingsceremonieën. Ter afsluiting werd nog een deel uit Psalm 16 gezongen in het Hebreeuws en werd het Kaddish gebeden, een joods gebed dat bij een overlijden of een gedenken van een overlijden wordt gebeden.
Menachem Philipson zingt Psalm 16 en spreekt daarna het Kaddish gebed uit.
Hij vertelt daarvoor eerst nog dat het hem nu duidelijk is dat zijn ouders vrienden geweest moeten zijn van Eliazar en Amalia.
Bij elk adres was gelegenheid om nog een bloem of een steentje bij de geplaatste Stolpersteine te leggen. Het is een joods gebruik om een steentje bij een graf achter te laten bij een bezoek. Een bloem vergaat maar een steentje niet.
Daarna was het programma afgelopen maar was er nog wel gelegenheid om na te praten in het literair café van de Universiteitsbibliotheek. Een deel maakte daar gebruik van en het was fijn om nog wat na te kunnen praten.
Wout en Hennie werden bedankt en ook de Hands on groep van de Rotary Leiden die voor vervoer had gezorgd. Hun aanbod kwam deze keer op een treffend moment omdat we deze keer juist diverse vervoershulp nodig hadden. Daar werd dus in voorzien en daar zijn we heel dankbaar voor.
De Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden bedankt ook de gemeente Leiden, de Universiteitsbibliotheek Leiden, de particulieren (de aanwezigen en zij die financiële steun gaven) voor het steunen en mede mogelijk maken van deze plechtigheid.
De werkgroep Stolpersteine is onderdeel van deze stichting.
En wat voelde het prachtige weer als een zegen op deze bijzondere dag.
Goed verzorgd door de gemeente Leiden
Dankjewel Wout en Hennie!
Totaal zijn er met deze plaatsing 126 Stolpersteine in Leiden.
In de media:
Leids Nieuwsblad (pagina 9)
Correcties en aanvullingen kunt u melden aan de redactie, via webmaster@herdenkingleiden.nl
Klik direct door naar: Frans Moritz Eilenberg, Izak Salomon Hamburger en Elisabeth Hamburger-Placzek, Jacob Simons en Saartje Simons-Soosman, Eliazar de Metz en Amalia de Metz-Frank
Language: English