Verslag herdenking van de Jodenvervolging in Leiden

Klik direct naar:

Verslag

Op zondag 12 april 2026 vond de jaarlijkse herdenking plaats van de Jodenvervolging in Leiden en omstreken tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bijeenkomst vond opnieuw plaats in de Petruskerk. Er was een mooie opkomst, circa 130 mensen, vergelijkbaar met vorig jaar.

De bijeenkomst begon met muziek van Henry Purcell (1659-1695) Maestoso – Adagio uit Sonata IX in F majeur, uitgevoerd door Marjolein Hennes (viool), Ulrike Wiebel (viool) en Paul Janse (cello).

(beluister dit muziekstuk)

Daarna heette Truus de Haan, voorzitter van de stichting, iedereen van harte welkom bij de herdenking. Ze stelde in haar inleiding de vraag of dit gedenken nog wel past in ‘een wereld waarin de ons bekende waarden lijken te verschuiven, het onduidelijk is met wie we nog onze kernwaarden van respect voor de rechtstaat, eerbied voor het leven en gelijkwaardigheid delen?’

Haar conclusie is dat het nodig is om te blijven gedenken. ‘Dit gedenken houdt ook een opdracht in: Om hier en nu te werken aan heling en niet aan verdeling, aan compassie en de blijvende aandacht voor de basis van onze rechtstaat : de waardigheid van alle mensen.’ Haar volledige inleiding is hier te lezen.

Hierna zong chazan Ken Gould het lied Shir Lashalom.

Laat de zon opgaan, de morgen helder oplichten
Het zuiverste gebed doet ons niet terugkeren
Hij, wiens vlam is gedoofd en in het stof begraven
Geen bitter huilen zal hem wekken of doen terugkeren
Niemand doet ons terugkeren uit het donkere graf van hier
De overwinningskreet noch lofzangen zullen ons helpen
Zing daarom een lied voor vrede, fluister geen gebed
Maar zing een lied voor de vrede en verhef je stem
Laat het zonlicht de bloemen doorschijnen
Kijk niet om, laat hen die ons ontvielen gaan
Sla je ogen op met hoop, niet langs de loop van een geweer
Zing een lied voor de liefde en niet voor strijd en oorlog
Zeg niet die dag zal komen, kom zelf voor de dag
Want het is geen droom
Op alle pleinen van de stad, juich alleen de vrede toe
Zing daarom een lied voor vrede…

Na dit lied hield mw. rabbijn Marianne van Praag haar voordracht. In haar voordracht riep Van Praag op dat we ieder mens werkelijk als mens zien, met waardigheid en een eigen verhaal, en dat we vanuit die houding verantwoordelijkheid dragen voor het herstellen van de wereld (tikoen olam). Dat vraagt om empathie, luisteren en openstaan voor de ander, juist wanneer die kwetsbaar of onbekend is. De rabbijn benadrukte dat wegkijken en zwijgen onrecht laten voortbestaan, en dat goedheid niet alleen daden maar ook een stem nodig heeft. Daarom moeten we onze krachten bundelen en als gemeenschap handelen, want alleen samen kunnen we het verschil maken. Lees haar volledige voordracht op deze pagina.

De musici voerden daarna het muziekstuk Andante uit triosonate in F majeur (HWV 392) van Georg Friedrich Händel (1685-1759) uit.

(beluister dit muziekstuk)

Na deze muziek begon het onderdeel van het noemen van de namen.

Jaarlijks wordt een deel van de namen gelezen door jong en oud. Arno Hanssen, penningmeester van de stichting, las bij de introductie van het namenlezen een gedicht voor dat in 2022 door een scholier van de Josephschool was gemaakt in het kader van de herdenking van de ontruiming van het Joods Weeshuis op 17 maart (1943).

De volledige inleiding van dit onderdeel is hier terug te lezen.

De namen werden gelezen door stad- en streekgenoten, in leeftijd van circa acht tot circa tachtig jaar, van scholier tot betrokken burger en van kind tot wethouder.

Alle gelezen namen noemen we ook in dit verslag. Deze keer namen uit Leiden, Leiderdorp, Noordwijk, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude.

Rozetta Cohen 45 jaar

Salomon Benjamin Cohen 23 jaar

Rudolf Eichberg 12 jaar

Markus Friedberg 31 jaar
Katherina Betty Friedberg-de Jong 35 jaar
Alexander Friedberg 2 jaar

Elisabeth Hammel 66 jaar

Jozua Klein 41 jaar

Caroline van Loen 57 jaar

Eliazar de Metz 38 jaar

Jacob Simons 72 jaar
Saartje Simons-Soosman 69 jaar

Aron Josef Vitner 65 jaar
Debora Vitner-Spacirer 65 jaar

Ihno ten Brink 12 jaar

Gretha Goldenberg 7 jaar

Judith Hamerslag 5 jaar

Nathan Italie 52 jaar
Elisabeth Italie-Cohen 41 jaar
Hanna Sara Italie 7 jaar
Elchanan Tsewie Italie 6 jaar

Mary Konijn 14 jaar
Marcus Konijn 13 jaar
Betty Konijn 12 jaar
Lia Konijn 10 jaar

Henriëtte Mogendorff 17 jaar
Caecilia Mogendorff 16 jaar
Roza Mogendorff 10 jaar

Salomon Rotstein 5 jaar

Rika Alvares Vega 10 jaar
Isaac Alvares Vega 8 jaar
Maurits Alvares Vega 5 jaar
Henriëtte Alvares Vega 4 jaar
Willem Alvares Vega 3 jaar

Barend van Hoorn 73 jaar
Hester van Hoorn-Italiaander 77 jaar
Salomon van Hoorn 42 jaar
Carolina van Hoorn 40 jaar
Simon van Hoorn 35 jaar
Jacob van Hoorn 33 jaar

Mannes Tromp 24 jaar

Sophie Pinto-Schönthal 44 jaar
Dina Ruth Pinto 18 jaar
Bernard Pinto 12 jaar

Moritz Bottwin 69 jaar
Rosalie Bottwin-Platz 71 jaar

Suzanna Ikkersheim 22 jaar

Namen en bloemen. Na het lezen van de namen plaatste de lezer bloemen voor de gelezen namen bij het bloemenmonument van de herdenking.

Na het lezen van de namen gaat iedereen staan. Ken Gould zingt het El Male Rachamim

Zeer barmhartige God, die in de hemel woont, schenk ongestoorde rust onder de vleugels van uw majesteit, te midden van de heiligen en reinen waar zij schitteren als stralen van het firmament.
Aan alle zielen van de zes miljoen Joden, slachtoffers van de Sjoa, mannen en vrouwen, jongens en meisjes. Allen waren zij heilig en rein: onder hen bevonden zich grote geleerden en rechtvaardigen, ceders van de Libanon en meesters in de Tora. Zij werden vermoord, afgeslacht en verbrand, massaal vermoord, verstikt en om het leven gebracht als martelaren door de Duitse beulen en hun trawanten van andere nationaliteiten, in Auschwitz, Bergen Belsen, Dachau, Majdanek, Mauthausen, Sobibor, Theresienstadt, Treblinka en andere vernietigingskampen in de Europese diaspora.
Deze hier verzamelde gemeenschap bidt voor hun zielenrust. Beschut hen daarom, Oorsprong van alle barmhartigheid, in de schaduw van uw vleugelen, voor altijd en bindt hun zielen in de bundel van eeuwig leven. De Eeuwige is hun erfdeel: moge Hij ons hun binding tot offer gedenken; moge hun verdienste ons en heel Israël tot blijvende voorspraak zijn.
Laat de aarde hun bloed niet aan het oog onttrekken en laat er geen plaats zijn voor hun onverhoord geweeklaag. Mogen om hun verdiensten de geredden van Israël terugkeren naar het land dat hun rechtmatige erfenis is. Houdt toch de gerechtigheid van de heiligen altijd in uw herinnering. Laat hen in vrede rusten, daar waar zich hun resten bevinden en doe hen herleven overeenkomstig hun lot aan het einde der tijden. Laten wij zeggen: Amen.

Daarna sprak hij het Kaddish gebed uit.

Verheven en geheiligd worde Zijn grote Naam in de wereld die Hij schiep naar Zijn wil. Moge Hij Zijn koninkrijk vestigen in uw dagen en tijdens uw leven en nog in deze generatie van Jisraël, spoedig en in de nabije toekomst. Zegt daarop: Amen.
Moge Zijn grote Naam ten eeuwigen dage worden geprezen. Geprezen, geloofd en verheerlijkt, hoog verheven, geroemd, bezongen en aanbeden zij de Naam van de Heilige, Hij zij geprezen, boven alle lofprijzingen, liederen en gezangen, en boven alle troost die in deze wereld kan worden uitgesproken. Zegt daarop: Amen.
Moge er volledige vrede komen vanuit de hemel en leven voor ons en voor heel Jisraël. Zegt daarop: Amen.
Hij die vrede maakt in Zijn sferen, moge Hij vrede maken voor ons, voor heel
Jisraël en voor de hele mensheid. Zegt daarop: Amen.

Na een kort stiltemoment sprak Corjan den Hollander een dankwoord uit. De secretaris van de stichting bedankte iedereen die naar de herdenking gekomen was. En hij bedankte rabbijn Marianne van Praag, de musici, de chazan, de parochie en de firma die de bloemen had gedoneerd. Iedereen die dat wilde werd uitgenodigd nog een bloem aan het monument toe te voegen. Het volledige dankwoord is terug te lezen.

De bijeenkomst werd afgesloten met de priesterzegen, gezongen door Ken Gould en in het Nederlands uitgesproken door rabbijn Marianne van Praag.

Birkat Kohanim (Numeri / B’midbar 6: 24-26)
Onze God en God van onze voorouders, zegen ons
met de drievoudige zegen uit de Tora,
die werd opgeschreven door Uw dienaar Mosjé:
Moge de Eeuwige je zegenen en beschermen.
Moge dit Zijn wil zijn.
Moge de Eeuwige Zijn licht over je laten stralen en je liefde geven.
Moge dit Zijn wil zijn.
Moge de Eeuwige altijd bij je zijn en je met vrede omgeven.
Moge dit Zijn wil zijn.

Na afloop was er nog gelegenheid voor mensen om een bloemen bij het bloemenmonument te leggen. Ook was er koffie en thee en kon er worden nagepraat. Daar werd door velen weer gebruik van gemaakt.

We kijken terug op een mooie herdenking. We hopen u terug te zien bij de herdenking volgend jaar of bij een van onze andere activiteiten. Schrijft u zich in voor onze nieuwsbrief om om de hoogte te blijven.

Doneren is uiteraard ook nog steeds mogelijk.

De stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden dankt alle donateurs:
– firma P.J. de Mooij & Zn. te Warmond voor de bloemen tijdens deze herdenking;
– de parochie HH Petrus & Paulus voor het om niet beschikbaar stellen van de Petruskerk;
– kerkelijk Centrum de Regenboog voor het om niet ter beschikking stellen van vergaderruimte;
– particuliere donateurs.

Verder danken we de kerken, de scholen, de Universiteit en de gemeente Leiden voor hun steun, gastvrijheid en hun betrokkenheid.

Verslag herdenking van de Jodenvervolging in Leiden – 12 april 2026