Stolpersteine
volgende stenen
Inhoud van deze pagina:
- Plaatsing Stolpersteine 17 juni 2026
- Toespraak bij deze plaatsing
- Links naar o.a. biografie en het verslag van 17 juni
Plaatsing Stolpersteine 17 juni
Op 17 juni 2026 werden Stolpersteine geplaatst bij het voormalig Joods Weeshuis, Roodenburgerstraat 1a, voor:
Fanny Susanne Günsberg, geboren op 25 januari 1927 te Horst (Emscher, D), gedeporteerd uit Westerbork op 23 maart 1943 naar Sobibor, vermoord op 26 maart 1943 te Sobibor
Lothar Günsberg, geboren op 22 april 1928 te Gelsenkirchen (D), gedeporteerd uit Westerbork op 23 maart 1943 naar Sobibor, vermoord op 26 maart 1943 te Sobibor
Fanny Günsberg
Lothar Günsberg
De steen voor Fanny werd geplaatst door André Kroese, kleinzoon van Daniël de Vries. Daniël was het vriendje van Fanny.
De steen voor Lothar werd geplaatst door Willy Kurz, zijn moeder was een nichtje van Fanny en Lothar.
André plaatst de steen voor Fanny
Willy plaatst de steen voor Lothar
Toespraak gehouden bij de plaatsing door Marianne de Vries, dochter van Daniël de Vries
Goedenmiddag geachte aanwezigen,
Fanny Suzanne Günsberg, geboren op 25 januari 1927 te Gelsenkirchen, op 26 maart 1943 vermoord in Sobibor op 16-jarige leeftijd;
Lothar Günsberg, geboren op 22 april 1928 te Gelsenkirchen, op 26 maart 1943 vermoord in Sobibor op 14-jarige leeftijd.
Zojuist zijn voor hen stolpersteinen geplaatst. Voor Lothar door de kleinzoon van Mozes Zwecher (een broer van moederszijde van de kinderen) en voor Fanny door mijn zoon André, kleinzoon van Daniël de Vries.
Ik ben Marianne Kroese-de Vries. Ik ben de dochter van Daniël de Vries, die bevriend (én verliefd) was op Fanny Günsberg. Uiteraard kende hij kende ook haar broertje Lothar.
Mijn vader heeft de oorlog overleefd en met hem slechts nog drie andere kinderen die op 17 maart 1943 uit het weeshuis weggevoerd werden.
Het gezin Günsberg kwam oorspronkelijk uit Polen, doch woonde al voor de oorlog uitbrak bij de broer van moeder Bertha Zwecher in Gelsenkirchen. Moeder Bertha overleed in 1933 en liet man Joseph Günsberg en haar drie kinderen Gerald, Fanny en Lothar achter. Omdat vader Joseph voor inkomen moest zorgen kon hij niet voor zijn kinderen zorgen. Die werden daarom in Keulen in een weeshuis geplaatst. In 1938 viel het besluit dat Gerald met een van de kindertransporten vanuit Hamburg naar Amerika werd gestuurd. Hij was toen nog maar 13 jaar. Hij heeft zijn vader, zus en broertje daarna nooit meer gezien. Wel heeft hij als soldaat in het Amerikaanse leger gediend en in Duitsland gevochten. In 1949 keerde hij als bevrijder terug naar huis in Amerika, waar hij uiteindelijk op 80 jarige leeftijd is overleden.
De dreigingen van de nazi’s namen toe waardoor vader Joseph besloot om met de twee overgebleven kinderen naar Nederland te vluchten. Hij heeft daar nog enkele maanden met Lothar in Berg en Terblijf gewoond. Fanny werd op 5 januari 1938 al direct in Machseh Lajesoumim geplaatst; Lothar volgde daarna op 24 oktober 1938. Vader Joseph is uiteindelijk op 26 augustus 1942 vanuit Westerbork gedeporteerd naar Auschwitz, waar hij op 31 augustus werd vermoord.
Het zal niet gemakkelijk zijn geweest voor Fanny toen zij in het weeshuis werd geplaatst. Alleen de taalbarrière al, de andere gewoonten én die vreemde taal.
Door de warme en begripvolle begeleiding van de leidsters is het wel goed gekomen met haar. En kon ze net zoals alle andere kinderen meedraaien met de huishoudelijke taken die ze moest uitvoeren en de zorg voor de kleintjes.
Fanny en Lothar zaten op de lagere school op de Langebrug. Daarna is Fanny naar de ULO in Den Haag gegaan. Pas in 1942 konden de kinderen naar de Joodse ULO (met een lagere school) in de Waalstraat, vlakbij station Staatsspoor, die toen werd geopend.
Zoals ik al eerder zei, waren mijn vader Daniël en Fanny bevriend en uiteindelijk ook verliefd op elkaar. Als ze klaar waren met hun taken trokken ze zich terug op de traptreden naar de kelder, waar ze elkaar vertelden over hun levens van vóór het weeshuis. Door wat Fanny vertelde over haar ervaringen in Duitsland begon mijn vader zich dingen af te vragen, en die vragen stelde hij dan weer aan de heer Italie. Door die gesprekken waren de oudste kinderen dus niet helemaal onwetend over de situatie in de wereld, maar over de verschrikkingen in de kampen had toen bijna niemand gehoord.
Zoals bekend is, werd op 17 maart 1943 het weeshuis ontruimd. De kleinste kinderen werden met een bus naar het station gebracht terwijl de oudste kinderen naar het station moesten lopen. Daar stond een trein klaar met gewone rijtuigen waarin zij moesten plaatsnemen. Vanwege de kou bleven de kinderen zo dicht mogelijk bij elkaar zitten om elkaar warm te houden. De reis naar Westerbork duurde ruim twee en een half uur en Fanny en Daniël hebben elkaar gedurende die reis stevig vastgehouden, niet wetende dat dat nooit meer zou gebeuren.
Op 23 maart zijn Fanny en Lothar tezamen (met nog anderen) op transport gesteld naar Sobibor, waar ze op 26 maart 1943 werden vermoord.
Mijn vader heeft zijn hele leven een foto van Fanny bij zich gedragen.
Marianne houdt de toespraak
Nog enkele foto’s:
Wout en Hennie gaan de stenen vastmetselen.
Na het vastmetselen legt Willy een bloem en een steentje
André en zijn moeder en zus leggen een bloem en een steentje
Ans Meijlink begeleidt dit deel van de ceremonie. Zij kondigt aan dat Marianne de toespraak zal houden.
Marianne
Marianne
De stenen van Fanny en Lothar zijn links vooraan op de foto te zien
– Biografie van Fanny en Lothar Günsberg op de website van het Joods Weeshuis
– Verslag plaatsing Stolpersteine Joods Weeshuis – 17 juni 2026
– Joodsmonument.nl: Fanny en Lothar
De Stichting bedankt de gemeente Leiden, de Lorentzschool, David Prins, het gezondheidscentrum Roodenburg en alle particulieren (de aanwezigen en zij die financiële steun gaven) voor het steunen en mede mogelijk maken van deze plechtigheid.
Language: English