Stolpersteine
volgende stenen
Inhoud van deze pagina:
Plaatsing Stolpersteine 11 november 2026
Op 11 november 2026 werden vier Stolpersteine geplaatst voor Zoeterwoudsesingel 3.
Henriette de Vries-Vleeschhouwer, geboren 8 januari 1885, gedeporteerd 23 maart 1943 uit Westerbork, vermoord 26 maart 1943 te Sobibor
Machiel de Vries, geboren 25 februari 1911, gedeporteerd 17 augustus 1942 uit Westerbork, vermoord 30 september 1942 te Auschwitz
Max de Vries, geboren 2 februari 1916, gedeporteerd 28 augustus 1942 uit Westerbork, vermoord 30 april 1943 Midden Europa
Johanna de Vries-Velleman, geboren 22 februari 1919, gedeporteerd 28 augustus 1942 uit Westerbork, vermoord 31 augustus 1942 te Auschwitz
foto Stolpersteine Zoeterwoudsesingel 3
De struikelsteen voor Henriette de Vries-Vleeschhouwer werd geplaatst door Navah Hochstein en haar dochter. Haar overgrootvader Jozef de Vries was de broer van Jacob de Vries, echtgenoot van Henriette en vader van Machiel en Max.
De struikelsteen voor Machiel de Vries werd geplaatst door Cornelie van Helten-de Jongh. Haar vader Kees de Jongh was de beste vriend van Machiel.
De struikelsteen voor Max de Vries en Johanna de Vries-Velleman werden geplaatst door Navah Hochstein en haar dochter.
Navah Hochstein en haar dochter plaatsen drie van de vier stenen.
Cornelie van Helten-de Jongh plaatst de steen voor Machiel. Haar vader Kees de Jongh was de beste vriend van Machiel.
Hennie en Wout metselen de stenen in de stoep.
Bloemen en steentjes bij de geplaatste Stolpersteine.
Op deze foto staan Jacob de Vries met zijn zoon Machiel en neef Max. (bron foto: familie De Vries)
Op deze foto staan waarschijnlijk van links naar rechts Max de Vries, Johanna de Vries-Velleman en wellicht de vader van Johanna (Jacob Velleman). (bron foto: familie De Vries)
Ook deze foto komt uit het archief van de familie De Vries. Hier staan de kinderen op van Jozef de Vries (broer van Jacob) en daarbij naar alle waarschijnlijkheid het gezin van Jacob en Henriette de Vries. Machiel zit tegen zijn moeder aan en Max staat rechts naast hem. (bron foto: familie De Vries)
We gedenken vandaag Henriette de Vries-Vleeschhouwer, haar zonen Machiel en Max en Johanna de Vries-Velleman, die met Max getrouwd was.
Tot onze grote spijt is heel weinig te vinden over de levens van deze mensen. Nakomelingen hebben zij niet. In dat opzicht zijn hun levens exemplarisch voor het vernietigende werk dat de nazi’s en hun handlangers in de Tweede Wereldoorlog hebben verricht.
Henriette de Vries-Vleeschhouwer werd geboren in 1885 in Amsterdam, als een na jongste van de tien kinderen van Machiel Vleeschhouwer en Saartje Koster, die in 1866 getrouwd waren te Hoorn. Op 25-jarige leeftijd trouwde Henriette met Jacob de Vries, een koopman,[1] die uit Leiden kwam. Henriette was ook koopvrouw.[2] Het was april 1910 toen zij trouwden.
In 1914 was het familiebedrijf Manufacturenhandel M. de Vries, dat door de vader van Jacob in 1885 was opgericht, een maatschap geworden van de drie broers Jozef, Jacob en Godschalk. Meer over de historie van de winkeliersfamilie De Vries is te lezen op Erfgoed Leiden in het kader van een Vondst van de Week ‘het Blauwe Huis aan de Haarlemmerstraat (nr. 203-205)‘. Jacob is, al voor de oorlog, in september 1936 – precies op zijn 51ste verjaardag – plotseling overleden.[3]
In de rouwadvertentie staat Haarlemmerstraat 178 vermeld. Later in 1936 werd Henriette ingeschreven als nieuwe directrice van de firma.
Het moet voor Henriette een vreselijk moeilijke tijd zijn geweest. In de woelige jaren voor de oorlog bleef zij met haar twee zoons Machiel en Max alleen zonder man achter. Henriette met haar zonen ging op enig moment wonen aan de Zoeterwoudsesingel 3, in het huis waar we nu voor staan.
De oudste zoon van Jacob en Henriette, Machiel de Vries, werd geboren in 1911. We weten dat hij vernoemd is naar zijn grootvader van moeders kant: Machiel Vleeschhouwer. Van beroep is hij, net als zijn ouders, koopman geworden.[4]
Verder weten we bar weinig van Machiel. Het moet een heel aardige man geweest zijn. Hij was de beste vriend van Kees de Jongh, de vader van Cornelie van Helten-de Jongh, die zojuist de steen voor Machiel heeft geplaatst. Kees de Jongh bezocht samen met Machiel (die door zijn vrienden Michel werd genoemd) voor de oorlog Parijs, twee jonge mannen op avontuur. Het was een heel bijzondere en diepe vriendschap. Kees heeft zijn vriend Machiel altijd gemist, tot op zijn sterfbed en verheugde zich toen op een eventueel weerzien. De vader van Cornelie heeft nooit meer zo’n vriend als Machiel/Michel gehad, heeft hij altijd gezegd.
De jongste zoon van Jacob en Henriette, Max de Vries, werd in Leiden op 2 februari 1916 geboren. Max was musicus, maar welk instrument hij speelde, weten we niet.[5]
In juli 1942 trouwde Max met Johanna Velleman. Haar leven begon op 22 februari 1919 in Groningen als dochter van een 30-jarige handelsreiziger[6], Jacob Velleman, en de 27-jarige huisvrouw Jetje van Gelder, die drie-en-een-half jaar daarvoor gehuwd waren en beiden Groningers vanaf hun geboorte.[7] Het gezin woonde vanaf 4 juni ‘38 Peizerweg 46[8] met uiteindelijk drie kinderen: Bertha, ruim twee jaar ouder dan Johanna, en Johanna’s tien jaar jongere broertje Abraham.[9] Haar vader Jacob Velleman was tot 31 mei 1940 raadslid in Groningen.[12] Van haar school en opleiding weten we niets, we komen haar later tegen als kantoorbediende.[13] In 1942, op 20 juli, trouwde ze met de Leidenaar Max. Het is aannemelijk dat ze toen bij haar man in Leiden ging wonen – aan de Zoeterwoudsesingel 3, waar ook haar schoonmoeder Henriette de Vries-Velleman en zwager Machiel verbleven.
Alle bewoners van Zoeterwoudsesingel 3 zijn weggevoerd en vermoord.
Henriette werd vermoord in Sobibor, in maart 1943. Ze was 58 jaar oud.
Machiel werd in september 1942 vermoord in Auschwitz. Hij was 31 jaar.
Max werd ergens in Midden-Europa vermoord in april 1943. Hij was 27 jaar.
En Johanna werd in augustus 1942, een maand na haar huwelijk met Max, vermoord in Auschwitz. Ze was 23 jaar.
Mirjam Franke houdt de toespraak.
Bronnen:
[1] Digitaal Joods Monument
[2] Digitaal Joods Monument.
[3] Rouwadvertentie Leidsch Dagblad 26 september 1936.
[4] Digitaal Joods Monument.
[5] https://www.openarchieven.nl/elo:9bbd7eab-1807-c8ba-101f-9b899ef19d78
trouwakte
[6] Geboorteakte Johanna.
[7] Jacob: Groningen, 20-7-1888 / Groningen, 4-3-1941 en Jetje: Groningen, 8-2-1892 / Sobibor, 9-7-1943.
[8] Digitaal Joods Monument en Woonkaart Peizerweg 46. Het was een nogal kleine benedenwoning van 41 m2 groot, in een modern woonblok uit 1928 (vier verdiepingen) aan een brede straat. De weg was ca. 10 m breed met brede trottoirs aan beide zijden en bomen aan de straatkant[10]. Het Stadspark was heel dichtbij[11]. De conclusie is dus niet al te gewaagd dat het er fijn spelen was voor de jonge Johanna en haar leeftijdgenoten.
[9] Bertha: Groningen, 8-8-1916 / Sobibor, 9-7-1943 en Abraham: Groningen, 21-3-1929 / Sobibor, 9-7-1943.
[10] Zie foto: https://i.pinimg.com/originals/6d/36/c2/6d36c2782797093f289ebf816055b1c7.jpg.
[11] Zie kaart: https://buurtje.nl/afbeeldingen/buurten/peizerweg-groningen.webp.
[12] Gronings archief, archiefstuk 30602 1939-1943, dl. 2 omslag.
[13] Oorlogsbronnen.nl.
De biografische gegevens zijn opgesteld door Erik Habold en Mirjam Franke.
- Joodsmonument.nl: Henriette de Vries-Vleeschhouwer, Machiel de Vries, Max de Vries, Johanna de Vries-Velleman
- Leiden4045.nl: familie de Vries-Vleeschhouwer
- Verslag plaatsing: 11 november 2026 plaatsing Stolpersteine in Leiden
- Aanvullingen: welkom
De Stichting dankt de gemeente Leiden, de particulieren (de aanwezigen en zij die financiële steun gaven) voor het steunen en mede mogelijk maken van deze plechtigheid.
Language: English