Videoherdenking Jodenvervolging Leiden 2020

Dit jaar lezen wij de namen van 65 joodse onderduikers. Zij kwamen niet uit Leiden, maar zochten hier een veilige schuilplaats. Vaak zijn zij door verraad weg gevoerd en uiteindelijk vermoord.

U vindt onder de video de gelezen teksten en namen, en tevens de startafbeelding van deze video.


 

In maart 1943 werden in Leiden twee razzia’s gehouden, waarbij de joodse families uit onze stad uit hun huizen werden gehaald en werden gedeporteerd. Verschillende families doken onder. In juni 1943 barstte de jacht op de achtergebleven joden los. Iets minder dan de helft van de joden die de razzia waren ontkomen door in Leiden en omgeving onder te duiken, zijn alsnog opgepakt, en vermoord in concentratie- en vernietigingskampen.

Uit onze stad hebben 150 politiemensen actief deelgenomen aan het oppakken van joden. Twee rechercheurs Biesheuvel en de Groot zijn samen verantwoordelijk voor 120 arrestaties in zeven maanden tijd, waarbij ook tien onderduikgevers werden opgepakt. Op 9 juni bijvoorbeeld, werden om 2 uur ’s nachts Ruben en zijn zus Mirjam opgepakt, samen met Rini, Jacob en Emmanuel. Zij zaten ondergedoken op Herengracht 74. Ook de bewoner van het huis, kleermaker van Weeren werd opgepakt. Op 11 juni om 1 uur ’s nachts werd de buurman van nummer 76b opgepakt, samen met vijf joden die hij had verborgen. Op 25 juli werden op de Parallelweg 9 in Hillegom door Biesheuvel en de Groot achttien joden opgepakt, waarvan de jongste een meisje van 5 maanden was. De mevrouw die hen had verborgen werd ook opgepakt. Op 28 december reizen de Leidse rechercheurs op eigen initiatief af naar Hilversum om daar de 17-jarige joodse scholier Matteus Scheffelaar uit Amsterdam op te pakken. En zo zouden er nog vele arrestaties volgen.

In dit jaar, waarin wij allemaal veroordeeld zijn tot ons eigen huis, en geen kant meer op kunnen, willen we de joodse inwoners van onze stad gedenken die hier waren ondergedoken, zijn verraden en vermoord. Wij noemen speciaal de namen van degenen die niet in Leiden en omgeving woonden, maar hier wel een veilig heenkomen hadden gezocht.

 

Arend Cosman, 30 jaar

Kaatje Cosman- Fresco, 26 jaar

Heintje Spiro-Cosman, 26 jaar

Abraham Spiro, 26 Jaar

Bloeme Cosman-Cohen, 54 jaar

Koosje Ouwehand-van der Kloot, 48 jaar

Mozes Feitsma, 34 jaar

Petrus Jacobus Groote, 25 jaar

Margaretha Groote-Naarden, 20 jaar

Yvonne Renee Groote, 11 maanden

Adolf Hijman, 56 jaar

Branca Hijman-Ereira, 53 jaar

Sophia Hijman, 29 jaar

Lion Salomon, 62 jaar

Matteus Nico Scheffelaar, 17 jaar

Beatrice Scheffelaar-Polk, 41 jaar

Ruben Emmanuel Souget, 17 jaar

Mirjam Souget, 22 jaar

Hartog Jacob Rudelsheim, 21 jaar

Emanuel Barend Stern, 21 jaar

Abraham Stein, 41 jaar

Abraham Israel Katan, 23 jaar

Catharina de Jong-Spiro, 29 jaar

Charles de Jong, 36 jaar

Salomon Hamburger, 35 jaar

Hendrika Hamburger-Cohen, 25 jaar

Maurits Wolf, 59 jaar

Rini-Elisa Hoek, 21 jaar

Sara Benavente, 51 jaar

Marianna Rozette van der Waal, 66 jaar

Henri van der Waal, 57 jaar

Sara Schönthal, 39 jaar

Goldine Schönthal-von der Wall, 66 jaar

Rachel Roza Rodrigues, 31 jaar

Flora Rodrigues-Vleeschdrager, 59 jaar

Joseph Marcus Cohen, 56 jaar

Bertha Pach-Cohen, 50 jaar

Mie(n)tje van Klaveren-Bamberger, 46 jaar

Sophia Bamberger, 74 jaar

Albert David Fieyra, 17 jaar

Henriëtte Fresco-De Jong, 46 jaar

Salomon Gassan, 19 jaar

Ella Grijnen, 5 jaar

Gemma Grijnen, 4 jaar

Nathan Kornalijnslijper, 33 jaar

Sjaak Ketellapper, 23 jaar

Frederika Kloots, 6 jaar

Sylvain Willem Parsser, 25 jaar

Arnold Polak, 22 jaar

Henri Polak, 59 jaar

Mozes Stork, 59 jaar

Sophia Pach-Tertaas, 25 jaar

Willem Tertaas, 21 jaar

Salomon Weynberg, 53 jaar

Paula Sara Bloch-Kaufman, 60 jaar

Helemna Sara Bloch, 19 jaar

Eddy Philip Coronel, 21 jaar

Juda Mozes Gerzon, 51 jaar

Selmine Henriette Gerzon-Gelder, 52 jaar

Emanuel de Haas, 60 jaar

Ella Clara de Jong-Leefsma, 22 jaar

Wolf Presburg, 57 jaar

Setje Presburg-Witstein, 57 jaar

Rosetta Presburg, 27 jaar

Arie Presburg, 24 jaar

 

Waarom herdenken we dit jaar speciaal de joden die niet uit Leiden kwamen, maar hier wel ondergedoken zaten? Dat heeft een bijzondere reden. Een van de bezoekers van de herdenking in 2019, Nora, miste een naam in onze lijst van omgekomenen. Namelijk die van haar famlielid Nathan. Zij wist eerst niet eens dat ze een familielid met die naam had, maar tijdens een rondleiding door een plaatselijke historicus werd hij opeens genoemd als een van de joden die in Leiden waren opgepakt en het niet hadden overleefd. Ze wist meteen dat het wel familie moest zijn, want zo’n achternaam als zij heeft bijna niemand: Kornalijnslijper.

Aan ons de vraag waarom we Nathan niet herdachten, en of dat niet alsnog kon. Het werd voor ons de aanleiding om een onderzoek te starten naar joden die niet uit Leiden kwamen, maar hier wel werden opgepakt, om die aan onze lijst met omgebrachte joden uit Leiden en omgeving toe te voegen. Nora heeft het onderzoek zelf uitgevoerd, samen met historicus Dirk Kollf.

We danken Nora voor dit initiatief. En we denken haar en Dirk voor het grote onderzoekswerk dat zij afgelopen jaar gedaan hebben.

We hopen volgend jaar weer een gewone mooie herdenking te organiseren. U bent daarbij van harte welkom.